Bir sabah Viyana'da, Bruno-Marek-Hof'un duvarındaki o alaycı çizimin önünden geçerken durdum. Dünyanın en yüksek binaları sıralanmıştı: Burj Khalifa, Taipei 101, Petronas, Empire State… Ve en sağda, neredeyse yere yapışmış küçücük bir çubuk: "This building." Viyana, kendi alçakgönüllülüğünü dünyanın görkemiyle aynı çizelgeye koymayı göze almıştı. Gülümsedim. Sonra aklıma tek bir cümle geldi:
"Bir geziden mümkün olan en çok şeyi çıkarmaya çalışmak, o geziyi mahvedebilir."
Otuz beş yıldır seyahat sektörünün içindeyim. FEST Travel'ı yönetiyorum, pek çok ülke gördüm; Trans-Sibirya'yı da Rovos Rail'i de deneyimledim, dünyanın en uzak köşelerini de. Ve şunu söyleyebilirim: Bugünün gezginini en çok yoran şey mesafeler değil, kendi iştahıdır. Her şeyi görme arzusunun tuzağı.
Gezginler genellikle kendi kendilerine şunu itiraf ederler: "Hepsini yapmak istiyorum. Hepsini görmek, hepsini tamamlamak, hepsinin yanına bir tik koymak istiyorum." Ama bu doğru bir yol değil.
Bu cümle, son yirmi yılda seyahat endüstrisinin yarattığı en büyük yanılsamayı özetliyor: Bir şehre gitmenin, o şehri "tüketmekle" eşit olduğu yanılsaması. Roma'ya gittiyseniz Vatikan, Kolezyum, Trevi, Forum, Borghese, Pantheon… hepsi listede olmalı. Üç günde dokuz müze. Yarım saat Caravaggio, on dakika Bernini, beş dakika fotoğraf. Akşam yemeğinde otel odasında ayakkabılarınızı çıkarırken hatırlamaya çalıştığınız tek şey: Acaba bugün hangi köprünün üstünden geçtim? Veya neyi atladım.
Bir geziden çıkarılabilecek en çok şey, çıkarmaya çalışmadığınızda ortaya çıkar. Bunu söylemek bir seyahat acentesinin işine gelmez belki - ama gerçek bu.
Bazı gezginler ise daha radikal bir adımdan söz ediyor: "Seyahat ederken telefonumu artık tuğlaya çeviriyorum. Aptal telefon haline getiriyorum, her şey yasak. Böylece aralardaki anları gereksiz haberlerle ya da hiç önemi olmayan etkileşimlerle doldurmuyorum. Gerçeğe çok daha bağlanıyorum."
Ve o vurucu cümle: "Aralardaki anlar zaten asıl meseledir."
Bu satırı okurken İstanbul'a dönmeden önceki son akşamımı düşündüm. Naschmarkt'ta yürüyordum. Önümde bir sokak müzisyeni keman çalıyordu - Türkiye'de hiç duymadığım bir Balkan ezgisi. Birkaç dakika durup dinledim. Ne fotoğrafladım, ne Shazam'ladım, ne de Instagram hikâyesine ekledim. Sadece dinledim. O üç dakika, o günkü Schönbrunn Sarayı gezisinden çok daha fazlasını bıraktı bende. Çünkü o üç dakika araydı. Plansızdı. Ölçülemezdi. Kayıt altına alınmadı - ve tam da bu yüzden bende kaldı.
Bir adım daha öteye gidelim: "Bir şeye para harcadığınızda, aslında kendi içinizdeki o boşluğu satın alıyorsunuz. Takviminizdeki o boşluğu - kendiniz için, etrafınızdakiler için. Bir şey öğrenmek için, kendinizi eğitmek için, duyularınızla yeniden bağ kurmak için, etrafınızdakilerle bağ kurmak için. Ve yavaş yolu seçme hakkını satın alıyorsunuz."
Bir seyahat acentesi yöneticisi olarak bu cümleyi her sabah ekibime tekrar etmek isterim. Çünkü bizim sattığımız şey aslında hiçbir zaman uçak bileti, otel rezervasyonu ya da müze giriş kartı olmadı. Biz zaman satıyoruz. Misafirimizin telefonundan, e-postasından, takvimindeki toplantılardan, çocuğunun okul WhatsApp grubundan koparıldığı o boşluğu satıyoruz. Ve bu boşluk ne kadar korunursa, o gezi o kadar değer kazanıyor.
Bir misafirimiz Trans-Sibirya'da yedi gün boyunca pencereden Sibirya bozkırını seyrettiyse - ve bu süre içinde hiçbir konferans çağrısına bağlanmadıysa, hiçbir Excel tablosunu açmadıysa - o yedi gün, ömrünün geri kalanında kendisine en çok geri dönecek olan yedi gündür.
Bir yeri tanımlayan büyük şeyler değildir. Düşündüğünüzün aksine asıl göze çarpan; zemin döşemesi, ışık düğmesi, tavan… Komik bir şekilde, manzaradan çok bunlar bir yerin ruhunun ve tasarımının işaretidir.
Bu söze yıllarca direndim - sonra teslim oldum. Çünkü gerçekten de öyle. Kopenhag'dan döndüğümde aklımda Nyhavn'ın renkli evleri değil, kaldığımız apartmanın yakınındaki o kahvecinin yerel kalabalıklığı ve merdiven boşluğundaki ahşabın kokusu kalmıştı. Viyana'da Belvedere'deki Klimt tabloları değil, ulusal kütüphanedeki kitap küpürleri. Tokyo'da imparatorluk sarayı değil, sabah çıktığımız sokağın köşesindeki bir konbini'nin otomatik kapı sesi.
Bir yer, sizi kendi büyük vaatleriyle değil, küçük dürüstlükleriyle yakalar. İyi bir seyahat tasarımcısının görevi, misafirini bu küçük dürüstlüklere hazır tutmaktır - onları liste halinde sunmak değil, sadece o anların gelmesi için yer açmak.
Yolculuk, varış değil
Gerginlik olmadan zafer olmaz. Sona vardığınızda fark edersiniz ki mesele yolculuktu - varmaya çalıştığınız yer hiç değildi. Mesele varmak değil, yaşamak.
Her yolculuk, vardığınız yerle değil, yolda bıraktıklarınızla ölçülür. Bugün seyahat endüstrisi yolda bırakılanları değil, varış noktasında çekilen fotoğrafları satıyor. Instagram, Booking, TripAdvisor - hepsi bize "varmayı" satıyor. Oysa biz, fotoğrafa giremeyen şeyleri satmak zorundayız. Bir trenin sallantısı. Bir restoranda yan masada konuşan bir yabancının kahkahasını. Bir müzede bir tabloyu, kalabalık çekildikten sonra tek başına seyretmenin sessizliği.
Tüm bunlar bana basit bir gerçeği hatırlattı: Seyahat endüstrisinin krizi bir fiyat krizi, bir kapasite krizi ya da bir güzergâh krizi değil. Bir dikkat krizi.
Misafirlerimizi her şeyi görmeye, her şeyi yapmaya, her şeyi tiklemeye, her şeyi paylaşmaya zorladığımız sürece - onlara aslında hiçbir şey yaşatmamış oluyoruz. Bizim asıl işimiz, daha çok şey vaat etmek değil; daha az şey vaat ederken daha derin bir şey sunmak.
Yolculuğun asıl hediyesi, vardığınız yer değil; vardığınızda kim olduğunuzdur.
Turizm gündemine ilişkin haberlerin her gün mail adresinize gelmesi için abone olun.
www.turizmguncel.com internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı Turizm Güncel A.Ş.’ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Copyright © 2018 - Tüm hakları saklıdır. Turizm Güncel
Tasarım & Yazılım Altyapısı DataNet Bilgi Teknolojileri
