Susuz Temizlik
Kuru temizlik veya susuz temizlik; su kullanılmadan çeşitli yüzeylerdeki leke ve kirlerin giderilmesi yöntemidir.
Basit olarak elle bir kimyasal madde kullanarak silme şeklinde yapılabileceği gibi, makinelerde farklı kimyasallar kullanılarak (karbontetraklorür, perkloretilen, solvent vb.) da yapılabilir. Bu solventler, kumaşa su gibi nüfuz etmeden yağlı kirleri kolaylıkla temizler.
Suya nazaran pahalı bir yöntem olarak algılansa da aslında, bazı açılardan ekonomik bir yöntemdir kuru temizleme. Örneğin, temizlemede kullanılan atık kimyasal maddeler tekrar tekrar kullanılabilir, ayrıca çamaşırlara ve yüzeylere de zarar verilmez.
Aslında yeni bir teknoloji gibi görülen kuru temizleme yönteminin tarihi çok eskilere antik çağlara, tekstil giysilerinin başlangıcına kadar uzanır. İlk zamanlarında küllü su, amonyak ve bir çeşit killi çamurlar bu amaçla kullanılırdı. Petrol bazlı bir sıvının makine yağlı bir kumaş üzerine dökülmesi ve buharlaşmasından sonra yağ lekesinin beklenmedik bir şekilde çıkması, kuru temizlemenin doğuşu hakkında genel kabul görmüş bir noktadır. Kumaşların yıpranmadan ve bozulmadan temizlendiği ortaya çıkınca, kısa süre sonra başka ülkelere de hızla yayılmış ve ilk çözücü olan gazyağı, zamanla yerini benzine bırakmıştır. Bu gelişmeler bağlı olarak ilk ticari kuru temizleme mağazası ise 1840 yılında, Paris’te Jolly Belin tarafından açılmıştır.
Benzinin çabuk yanması, parlama noktasını 0 C°olması insanları başka kimyasal maddeleri denemeye yönlendirmiş ve ABD’de Stoddart Çözücüsü denen parlama noktası 38C° olan bir cins Terebentin Ruhu daha güvenli bulunarak kullanılmaya başlanmıştır.
Sonraki yıllarda, kuru temizleme işi dünyaya yayılarak bir sektör haline gelmiştir. Bu gelişmeye bağlı olarak, farklı kimyasal maddelere olan ihtiyaç da artmıştır. Denenen ilk kimyasal madde Trikloretilendir. Trikloretilenin sentetik bazlı kumaşlara zarar verdiği anlaşılınca trikloretilenden vazgeçilerek Perkloretilen kullanılmaya başlanmıştır. Perkloretilen halen temel kuru temizleme maddesi olarak kuru temizleme makinelerde kullanılmaktadır. Bu çözücü; hidrofilik özelliği bulunan kumaştaki, tekstil liflerini, dokularını yıpratmamakta ve kurutma işlemi sırasında giysilerden uzaklaşmaktadır.
Kuru temizlemede önemli bir araç olan ütü ise 17. yüzyıl başlarına icat edilmiştir. Başlangıçta, giysileri düzleştirmek için ısıtılmış ağır taşlar kullanılırken, daha sonraları ateşte ısıtılan saplı düz demir plakalar ve demir plakalar içinde kömür közü ile ütüleme yapılmıştır. 1888’e gelindiğinde ise Amerikalı Henry Seely iki çubuk karbon arasında kurduğu kablolu elektrik köprüsüyle demirin ısınmasını sağlayan ilk elektrikli ütüyü icat etmiştir.
Kuru temizlik konusunun da artık klasik olmaya başladığı günümüz teknolojisinde temizlik gene kuru olarak ama buzla yapılmaktadır. Kuru buzla temizlik… Bu gelişmelerle temizlik işi daha kolay, daha etkili ve daha temiz hale gelmektedir.
Bu Makale 29.06.2010 - 16:26:16 tarihinde eklendi.
