Turizmde nakit yokluğu sendromu

HORECA sektörü gerek ulusal gerekse uluslararası düzeydeki etkileşim, yaşam tarzı değişimleri ile son yıllarda olağanüstü büyüme göstermiştir. Bu büyümenin iş gücü piyasasına da çok olumlu katkıları olmuştur. İstihdama, genç işgücüne ve turizm sektörüne katkısı çok yüksektir. Bu sektörde yüksek eğitim ve vasıf gerektirmediğinden özellikle genç kitlelere iş olanağı sunmaktadır. Bu pazarın küresel büyüklüğü 420, ülkemizdeki büyüklüğü ise 20 milyar dolar civarındadır.

Turizm hareketlerine en hızlı olumlu ve olumsuz tepki veren HORECA sektörü Turizm ile birlikte koronadan son derece olumsuz etkilenmiş işgücü ve gelir kalemleri kaybı çok yüksek olanlardandır.

Bu sektörlerde hayat durmuş durumdadır. Bu sektörde ve turizmde tek konu ‘nakit yokluğu’dur. Tüm kamusal teşvikler ve destekler bu sorunu aşmaya yöneliktir.

Turizm Sektöründe uluslararası CORANA Pandemi nedeniyle alınan tedbirler turizm ve HORCA sektöründe talebi, satışları bitirmiş ve bunun sonucu ortaya çıkan “nakit yokluğu“ çok zor koşullar ortaya çıkarmıştır.

2019 yılında 52 milyon yabancı ziyaretçi ile 35 milyar dolar gelir elde eden turizm sektörü ve bu sektörden direkt etkilenen HORECA sektörü “nakit yokluğu“ ile baş etmeye çalışmaktadır. Bunun doğal uzantısı olarak, istihdam da durmuş durumdadır. Kurumsal ve bireysel borç baskısı ve gelir yokluğu hem ticari hem de sosyal yaşamı olumsuz etkilemektedir.

Turizm sektöründe ana ekosistem “ Tur operatörü/Ulaşım/Konaklama“ üzerine kuruludur. Gelir de bu kanallardan yaratılır. Alt sektörler de bu kanallardaki nakit akışı ile beslenir. Döngü bu şekilde devamlılık arz eder. Özellikle kitle turizm bölgeleri karamsarlık ve panik haldedir. Çünkü yaz sezonu yaklaştıkça ve pandemi belirsizlik içerisinde etkisini arttırdıkça moraller bozulmaktadır. En önemli sorun iş yerleri, tesisler kapanmış durumda ve sabit operasyon giderleri önemli bir maliyet kalemidir. Operasyon giderlerinin turizm sektöründe yeri önemlidir çünkü sabit ve değişken giderler faaliyetle birlikte değişim gösterir. Kitle ve yaz tatili destinasyonları maliyetleri sezon içi sezon dışı olmak üzere farklılıklar göstermektedir.

Operasyon giderlerinin yıl içerisinde (normal koşullarda) yaratılan gelirlere oranı kitle turizminde % 60 – 65 civarındadır. Bu operasyon giderlerinin yaklaşık olarak % 40-50 ise işgücü maliyetleridir. Diğerleri ise işletme giderleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Kısacası kitle konaklama endüstrisinde işgücü (insan kaynakları) gideri yıl içerisinde yaratılan gelirlerin yaklaşık % 30‘u kadardır. Konaklamada en güçlü taraf beşeri sermaye gücüdür. Hizmet kalitesinde direkt etkisi/katkısı yadsınamayacak bir gerçektir.

Kitle turizmin başkenti ve piyasa belirleyicisi olan Antalya turizminde turizm sezonunun tamamı kaybedilirse nette 8-9 milyar dolar civarında “nakit yokluğu“ yaşanabilir.

Korona salgınının turizm sektörüne en önemli olumsuz etkisi ise nakit yokluğudur ve sektör önemli testten geçmektedir.

Bu sorun ancak ve ancak "hızlı ve uygulanabilirliği olan" karmaşık bürokrasi içermeyen kamusal finansal desteklerle aşılabilir.