Turizmde gider kalemi hızla yükselirken gelir patinaj yapıyor

Türkiye turizmde yeni rekorlar kırma hedefini sürdürürken, turizm bilançosundaki detaylar harcama dengesinin bozulduğunu ortaya koyuyor. Yurt içinde enflasyon, konaklama ve yeme-içme maliyetlerindeki artış nedeniyle tatilciler rotayı yurt dışına kırarken, turizm giderlerindeki artış hızı turizm gelirlerini adeta katladı.

TURİZM GİDERLERİNİN ARTIŞ HIZI GELİRLERİ 3’E KATLADI
TÜİK’in açıkladığı verilere göre son yıllarda turizm giderlerindeki artış hızı, gelirdeki büyüme performansını üçe katladı. Pandemi sonrası seyahat kısıtlamalarının kalktığı ve sektörün yeniden canlandığı 2021’den 2025 sonuna kadar olan süreçte, turizm gelirleri yüzde 112,6 oranında yükselerek 30,3 milyar dolardan 64,4 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde yurt dışını ziyaret eden Türk vatandaşlarının harcamalarını kapsayan turizm gideri ise yüzde 335,8 oranında yükseldi. Tutar bazlı ise harcamalar 2,2 milyar dolardan 9,6 milyar dolara dayandı.

YURT DIŞI HARCAMALARINDA KESİNTİSİZ YÜKSELİŞ
Ekonomim’de yer alan habere göre giderlerin gelirlere nispeten çok hızlı artış gösterdiği bu eğilim, 2026’nın ikinci çeyrek verilerinde de gözler önüne serildi. Normal koşullarda turizm sezonunun güçlü bir başlangıç yapması beklenen ikinci çeyrekte, turizm gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,73 oranında geriledi. Buna karşın yurt dışı seyahat harcamalarındaki artış trendi ise sürdü. Bu dönemde yurt dışı seyahat harcamaları yüzde 7,35 oranında yükseldi.

TURİZMDEKİ NET GELİR AZALIYOR
Bu rakam Türkiye’nin turizm bilançosunda kaydedilen en yüksek çeyreksel gider rekoru oldu. Gelirdeki düşüşe karşın giderde yaşanan artış, Türkiye’nin turizmden elde ettiği net döviz kazancını doğrudan baskıladı. 2026’nın ikinci çeyreğinde net turizm geliri 12,69 milyar dolar oldu. Geçen yılın aynı döneminde ise gelir 13,33 milyar dolardı.

HER 100 DOLARA 19 DOLAR HARCAMA
2021’de turizmden kazanılan her 100 doların sadece 7,27 doları yurt dışı seyahatlerinde harcanırken, 2025 sonu itibarıyla bu tutar yaklaşık 15 dolara yükseldi. 2026’nın ikinci çeyreğinde ise yurt dışı harcamaları rekor kırdı. Bu harcamaların turizm gelirine oranı yüzde 18,93’e çıktı. Yani her 100 dolarlık gelire karşılık yaklaşık 19 dolarlık harcama yapıldı.

Yıllıklandırılmış verilerde de tablonun değişmediği görüldü. Pandemi sonrası hızlı toparlanma dönemi olan 2021’de turizm gelirinin gideri karşılama oranı yüzde 1375,7 seviyesindeyken, 2023’ten itibaren bu oran geriledi. 2025’te yüzde 671,2’ye kadar düştü. 2025’in üçüncü çeyrek ile 2026’nın ikinci çeyrek verilerinin yer aldığı son 12 aylık birikimli verilere göre ise net turizm geliri 54,78 milyar dolar seviyesinde patinaj yapmaya başladı. Buna karşın giderlerdeki yükseliş, turizmin cari açığın finansmanındaki kaldıraç etkisini zayıflattı.