TÜİK, İstatistiklerle Kadın verilerini açıkladı

TÜİK’in raporuna göre, Türkiye’de kadınlar tüm eğitim düzeylerinde erkeklerden daha az kazanıyor. Cinsiyetler arası ücret farkı, erkek ve kadınlar arasındaki kazanç farkının erkeklerin kazancına oranı olarak hesaplanırken, en yüksek fark yüzde 17,4 ile yükseköğretim mezunlarında görüldü. En düşük fark ise yüzde 13,2 ile ilkokul ve altı mezunlarda gerçekleşti.

Sözcü’den Büşra Kaplan’ın haberine göre, yıllık ortalama brüt kazanç açısından bakıldığında ise en büyük fark lise mezunları arasında yaşandı. Lise mezunlarında kadınlar erkeklerden yüzde 20 daha az kazanırken, ilkokul mezunlarında bu oran yüzde 14,9 olarak hesaplandı.

Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, kadın büyükelçi oranı 2011 yılında yüzde 11,9 iken 2024 yılı itibarıyla yüzde 26,9’a yükseldi. Buna karşın erkek büyükelçi oranı aynı dönemde yüzde 88,1’den yüzde 73,1’e geriledi.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde ise kadın milletvekili oranı son yıllarda artış gösterse de hala düşük seviyelerde seyrediyor. 2024 yılı itibarıyla Meclis’teki 593 milletvekilinin sadece 118’i kadın. Bu, kadın milletvekili oranının yüzde 19,9 olduğunu gösterirken, 2007 yılında bu oran yüzde 9,1 seviyesindeydi. Ayrıca kabinede 1 kadın bakan bulunurken kalan bakanların 16'sı erkeklerden oluşuyor.

Kadınların akademideki yeri de zaman içinde güçleniyor. 2010-2011 eğitim yılında yükseköğretimde görevli kadın profesör oranı yüzde 27,6 iken, 2023-2024 eğitim yılında bu oran yüzde 34,6’ya yükseldi. Kadın doçentlerin oranı ise aynı dönemde yüzde 32,2’den yüzde 42,1’e çıktı.

İş dünyasında kadın yöneticilerin oranı yükselmesine rağmen, erkekler hâlâ büyük çoğunluğu oluşturuyor. 2012 yılında üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarındaki kadın oranı yüzde 14,4 iken, 2023 yılında yüzde 0,6’ya yükseldi. Borsa İstanbul'da işlem gören en büyük 50 şirketin (BİST 50) yönetim kurulu üyeleri arasında kadın oranı ise 2016 yılında yüzde 12,2 iken, 2024 itibarıyla yüzde 19,4’e ulaştı.

Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre, 2023 yılında Ar-Ge personelinin yüzde 4,1’ini kadınlar oluşturdu. Sektörlere göre dağılım incelendiğinde, kadın Ar-Ge personeli oranının yükseköğretimde yüzde 47,7 olduğu, genel devlet kurumlarında bu oranın yüzde 29,6 ve özel sektörde yüzde 27,8 olduğu görüldü.

TÜİK’in son verileri, kadınların eğitim düzeyi yükseldikçe iş hayatındaki yerlerinin güçlendiğini ancak hâlâ erkeklerle eşit seviyeye gelemediklerini ortaya koyuyor. Ücret eşitsizliği, temsil oranları ve üst düzey pozisyonlara erişimde yaşanan zorluklar, Türkiye’de kadınların iş dünyasında ve kamusal alanda karşılaştıkları en büyük engeller arasında yer alıyor.